Qiyamət surəsi 75:3–4 və barmaq izlərinin unikallığı barədə iddialar

Və aleykum əs-salam və rəhmətullahi və bərəkatuh.

Bu irada elmi baxımdan cavab verərkən bir məsələni xüsusilə dəqiq ayırmaq lazımdır: **Qurani-Kərim 75:4-də “barmaq izləri” ifadəsi açıq şəkildə işlənmir; ayədə “بَنَانَهُ” (bənanəhu) — “onun barmaq ucları/barmaqları” ifadəsi işlənir.** Buna görə ayəni birbaşa “Quranda müasir daktiloskopiya kəşf edilmişdir” şəklində təqdim etmək təfsir baxımından ehtiyatlı yanaşma olmaz.

### Elmi və Qurani cavab

**Qiyamət surəsi, 75:3–4:**

**Ərəbcə:**

> أَيَحْسَبُ الْإِنسَانُ أَلَّن نَّجْمَعَ عِظَامَهُ ۝٣
> بَلَىٰ قَادِرِينَ عَلَىٰ أَن نُّسَوِّيَ بَنَانَهُ ۝٤

**Oxunuşu:**

> *Ə-yəhsəbül-insənu əllən-nəcməə izaməhu.
> Bəla qadirinə alə ən nüsəviyyə bənənəhu.*

**Mənası:**

> “Məgər insan elə güman edir ki, Biz onun sümüklərini bir yerə toplaya bilməyəcəyik? Əlbəttə! Biz onun barmaq uclarını belə əvvəlki kimi bərpa etməyə qadirik.” ([Quran.com][1])

Burada diqqət çəkən söz **“بَنَانَهُ” (bənanəhu)** sözüdür. Klassik təfsirlərdə bu söz əsasən **barmaqlar, barmaq ucları və onların incə quruluşu** mənasında izah edilmişdir.

Məsələn, Təbəri təfsirində ayənin mənası insanın sümüklərinin yenidən yaradılmasının, hətta barmaqlar kimi kiçik və incə hissələrin belə bərpa edilməsinin Allah üçün mümkün olması kimi izah edilir. ([Quran KSU][2])

Qurtubi də “bənan” sözünün ərəb dilində barmaqlara aid olduğunu bildirir və ayədə barmaqların xüsusi qeyd edilməsini onların kiçik və incə quruluşu ilə əlaqələndirir. ([Quran.com][3])

### Bəs “FBI müxtəlif insanların barmaq izlərinin eyni olduğunu təsdiqləyib” iddiası doğrudurmu?

**Xeyr. Bu formada təqdim olunan iddia düzgün deyil.**

Əksinə, FBI-nin öz materiallarında barmaq izlərinin fərdiləşdirilməsi prinsipi açıq şəkildə qeyd olunur. FBI-nin kriminalistika materialında hər insanın hər barmağındakı silsilə/xətt quruluşunun başqa bir barmaqda təkrarlanmadığı və bu quruluşun həyat boyu sabit qaldığı bildirilir. ([FBI: Law Enforcement Bulletin][4])

FBI-nin daha yeni materialında da eyni yumurta əkizlərinin biometrik baxımdan bir-birindən fərqləndirilməsində **barmaq izlərinin unikal olaraq qaldığı** açıq şəkildə göstərilir. ([FBI][5])

Hətta FBI-nin 1961-ci il materialında eyni yumurta əkizlərinin barmaq izlərinin eyni olduğu barədə yayılan iddianın yoxlanıldığı və əkizlərin barmaq izlərindəki fərqlərin FBI mütəxəssisləri tərəfindən göstərildiyi qeyd olunur. Həmin materialda “eyni” barmaq izinin eyni barmaqdan başqa iki müxtəlif barmaqda aşkar edilmədiyi vurğulanır. ([FBI: Law Enforcement Bulletin][6])

**INTERPOL-un rəsmi məlumatı isə daha da açıqdır:** “No two people have the same fingerprints, not even identical twins” — yəni **“İki insanın eyni barmaq izləri yoxdur, hətta eyni yumurta əkizlərinin belə.”** ([Interpol][7])

Bu, sadəcə dini mənbə deyil. Məhkəmə-tibbi və kriminalistika sahəsində də barmaq izlərinin fərqləndirici xüsusiyyətləri elmi şəkildə araşdırılıb. ABŞ Milli Biotexnologiya Məlumat Mərkəzinin (NCBI) materialında barmaq izlərindəki xırda detalların, yəni **minutiae** adlanan xüsusiyyətlərin embrional inkişaf zamanı formalaşdığı və hətta eyni yumurta əkizlərinin barmaq izlərinin fərqləndirilə bildiyi göstərilir. ([NCBI][8])

### Ancaq burada mühüm bir incəlik var

Ateistin iradına cavab verərkən belə demək daha elmi və düzgün olar:

**“Quranda 1400 il əvvəl ‘barmaq izi’ termini işlədilib və müasir kriminalistika kəşfi açıqlanıb” demək məcburi deyil.**

Çünki **“بنان” (bənan)** sözünün klassik ərəb dilində əsas mənası barmaqlar/barmaq uclarıdır. Klassik müfəssirlər ayəni müasir daktiloskopiya mənasında deyil, **Allahın insanı Qiyamətdə ən incə hissələrinə qədər yenidən yaratmağa qadir olması** kimi izah ediblər. ([Quran.com][3])

Lakin müasir elmlə birlikdə ayənin ifadəsində çox maraqlı bir uyğunluq görünür:

**Allah insanın yalnız böyük sümüklərini deyil, ən kiçik və incə hissələrini belə yenidən yaratmağa qadirdir.**

Bu gün isə bilirik ki, barmaq uclarının dərisindəki xətlər və onların xırda xüsusiyyətləri insanın identifikasiyasında son dərəcə mühüm rol oynayır. INTERPOL barmaq izlərini biometrik identifikasiya vasitəsi kimi təqdim edir və onların fərdiləşdirici xüsusiyyətlərini açıq şəkildə qeyd edir. ([Interpol][7])

### Deməli, ayənin əsas mesajı nədir?

Ayənin kontekstinə baxdıqda məsələ daha aydın olur:

**75:3:**

> “Məgər insan elə güman edir ki, Biz onun sümüklərini toplaya bilməyəcəyik?”

**75:4:**

> “Əlbəttə! Biz onun barmaq uclarını belə bərpa etməyə qadirik.”

Ardınca:

**75:5:**

> بَلْ يُرِيدُ الْإِنسَانُ لِيَفْجُرَ أَمَامَهُ

> “Lakin insan qarşısındakı ömrünü günah içində keçirmək istəyir.” ([Quran.com][9])

Yəni ayənin əsas məqsədi **barmaq izlərinin elmi kəşfini elan etmək deyil**, insanın “öləndən sonra necə diriləcəyəm?” etirazına cavab verməkdir.

Allah buyurur ki, insanın sümüklərini yenidən birləşdirmək Bizim üçün çətin deyil; **hətta onun ən incə hissələrini belə əvvəlki şəkildə yaratmağa qadirik.**

### Nəticə

Beləliklə, “FBI müxtəlif insanların eyni barmaq izlərinə malik olduğunu təsdiqləyib” iddiası **FBI-nin rəsmi materialları ilə uyğun gəlmir**. Əksinə, həm FBI, həm INTERPOL, həm də elmi ədəbiyyat insan barmaq izlərinin fərqləndirici xüsusiyyətlərə malik olduğunu və hətta eyni yumurta əkizlərinin barmaq izlərinin eyni olmadığını göstərir. ([FBI][5])

Amma Qurani-Kərimin 75:3–4 ayəsini **yalnız “barmaq izi möcüzəsi” üzərində qurmaq da düzgün deyil**. Ayənin birbaşa mənası Allahın Qiyamətdə insanı **sümükləri və ən incə bədən hissələri ilə birlikdə tam şəkildə yenidən yaratmağa qadir olmasıdır**. Klassik təfsirlər də əsasən bu mənanı təsdiqləyir. ([Quran.com][3])

**Elmi fakt isə ayənin mənasına zidd deyil, əksinə “bənan”ın — barmaqların və barmaq uclarının — insan bədənində nə qədər incə və fərqləndirici xüsusiyyət daşıdığını göstərən müasir bir nümunədir.**

Bu səbəbdən ateist iradına ən sağlam cavab budur:

> **“Quran 75:4-də ‘barmaq izləri’ sözünü işlətmir; ‘bənan’ — barmaqlar/barmaq ucları ifadəsini işlədir. Ayənin əsas mövzusu Qiyamətdə insanın tam bərpasıdır. Müasir elm isə barmaq uclarının və onların izlərinin insanın fərqləndirilməsində unikal xüsusiyyətlər daşıdığını təsdiqləyir. FBI və INTERPOL-un rəsmi məlumatları da müxtəlif insanların tamamilə eyni barmaq izlərinə sahib olması iddiasını təsdiqləmir; əksinə, hətta eyni yumurta əkizlərinin barmaq izlərinin fərqli olduğunu bildirir.”** ([FBI: Law Enforcement Bulletin][4])

[1]: https://quran.com/en/al-qiyamah/3-4?utm_source=chatgpt.com "Surah Al-Qiyamah - 3-4 - Quran.com"
[2]: https://quran.ksu.edu.sa/tafseer/tabary/sura75-aya3.html?utm_source=chatgpt.com "القرآن الكريم - تفسير الطبري - تفسير سورة القيامة - الآية 3"
[3]: https://quran.com/al-qiyamah/4/tafsirs/ar-tafseer-al-qurtubi?utm_source=chatgpt.com "Read Tafsir (Commentary) of Surah Al-Qiyamah 75:4 by Al-Qurtubi - Quran.com"
[4]: https://leb.fbi.gov/file-repository/archives/june-1951.pdf?utm_source=chatgpt.com "Scientific Basis of Fingerprint Identification"
[5]: https://www.fbi.gov/news/stories/how-studying-twins-helps-the-bureau-evaluate-and-improve-ai-biometric-systems?utm_source=chatgpt.com "How Studying Twins Helps the FBI Evaluate and Improve AI Biometric Systems — FBI"
[6]: https://leb.fbi.gov/file-repository/archives/may-1961.pdf?utm_source=chatgpt.com "FBI Proves Differences in Identical Twins’ Prints"
[7]: https://www.interpol.int/en/How-we-work/Forensics/Fingerprints?utm_source=chatgpt.com "Fingerprints"
[8]: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK234533/?utm_source=chatgpt.com "Introduction - DNA Technology in Forensic Science - NCBI Bookshelf"
[9]: https://quran.com/al-qiyamah/3-5?utm_source=chatgpt.com "Surah Al-Qiyamah - 3-5 - Quran.com"